The Wall: Όταν η προστασία γίνεται απομόνωση
Φανταστείτε έναν άνθρωπο να βρίσκεται μπροστά σε χιλιάδες ανθρώπους και να αισθάνεται ολομόναχος.
Το 1977, οι Pink Floyd βρίσκονταν στην περιοδεία In the Flesh. Οι συναυλίες τους είχαν ήδη μεταφερθεί σε τεράστια στάδια και η σχέση ανάμεσα στο συγκρότημα και στο κοινό είχε αρχίσει να αλλάζει.
Στην τελευταία συναυλία της περιοδείας, στο Ολυμπιακό Στάδιο του Μόντρεαλ, η απόσταση που ένιωθε ο Roger Waters από το κοινό κορυφώθηκε. Λένε ότι το πλήθος ήταν θορυβώδες και εκείνος αντέδρασε έντονα σε έναν θεατή κοντά στη σκηνή. Εκείνη η βραδιά τον οδήγησε να σκεφτεί τη σχέση του καλλιτέχνη με το κοινό του και να φανταστεί ένα πραγματικό τείχος ανάμεσά τους. Και κάπου εκεί άρχισε να χτίζεται η ιδέα του The Wall.
Το διπλό concept album κυκλοφόρησε το 1979 και αφηγείται την ιστορία του Pink, ενός επιτυχημένου ροκ σταρ που απομακρύνεται σταδιακά από τους ανθρώπους και από την ίδια την πραγματικότητα. Η κεντρική σύλληψη ήταν σε μεγάλο βαθμό αυτοβιογραφική για τον Roger Waters, αλλά ο χαρακτήρας του Pink συνδέθηκε και με πλευρές της ιστορίας του Syd Barrett.
Ο Pink έχει κοινό, αναγνώριση, επιτυχία και ανθρώπους που φωνάζουν το όνομά του. Κι όμως, μέσα του απομονώνεται όλο και περισσότερο. Το τείχος του δεν χτίστηκε σε μία στιγμή.
Κάθε δύσκολη εμπειρία της ζωής του γίνεται ένα ακόμη τούβλο που χτίζεται σε έναν τοίχο. Ο πατέρας που χάθηκε στον πόλεμο, η υπερπροστατευτική μητέρα, οι δάσκαλοι που τον ταπείνωσαν, σχέσεις που διαλύθηκαν…Η απιστία, η εγκατάλειψη, η πίεση της διασημότητας και η αίσθηση ότι κανείς δεν μπορεί να τον πλησιάσει πραγματικά.
Στην αρχή, το τείχος μοιάζει να τον προστατεύει. Αν δεν αφήσεις κανέναν να πλησιάσει, ίσως να μην μπορέσει και να σε πληγώσει. Αν δεν δείξεις την αδυναμία σου, ίσως να μην τη χρησιμοποιήσει και κανείς εναντίον σου. Αν σταματήσεις να περιμένεις κάτι από τους άλλους, ίσως να μη χρειαστεί να απογοητευτείς ξανά.
Μόνο που ένα τείχος δεν αποφασίζει ποιον θα κρατήσει έξω.
Δεν αποκλείει μόνο εκείνους που μας πλήγωσαν. Κρατά σε απόσταση και όσους ίσως ήθελαν να μείνουν. Δεν εμποδίζει μόνο τον πόνο να μπει αλλά εμποδίζει και την αγάπη, τη σύνδεση, τη φροντίδα και την πιθανότητα να μας γνωρίσει κάποιος όπως πραγματικά είμαστε.
Ίσως αυτό να είναι που με αγγίζει περισσότερο στο The Wall.
Όχι μόνο η μουσική του ή η ιστορία πίσω από τη δημιουργία του. Αλλά η σκέψη ότι πολλές φορές εκείνο που χτίζουμε για να προστατευτούμε μπορεί τελικά να γίνει η φυλακή μας. Τα δικά μας τείχη δεν φαίνονται.
Δεν υψώνονται μπροστά μας με άσπρα τούβλα. Μπορεί να είναι μια σιωπή που διαρκεί περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε. Μια δυσκολία να εμπιστευτούμε. Μια απόφαση να μη μιλήσουμε ξανά για όσα μας πονάνε. Μια συνήθεια να λέμε «δεν με νοιάζει τίποτα», ενώ στην πραγματικότητα μας νοιάζει πάρα πολύ.
Μπορεί να είναι η απόσταση που κρατάμε κάθε φορά που κάποιος πλησιάζει λίγο περισσότερο.
Και, όπως στο άλμπουμ, τα τείχη μας δεν χτίζονται συνήθως από ένα μόνο μεγάλο γεγονός. Χτίζονται λίγο λίγο. Από μια απογοήτευση, μία προδοσία, μία απουσία τη στιγμή που χρειαζόμασταν κάποιον. Από εκείνη τη φορά που αποφασίσαμε να ανοιχτούμε και το μετανιώσαμε…
Και ύστερα από όλα αυτά, μου φαίνεται πολύ ανθρώπινο να θέλουμε να προστατευτούμε. Δεν πιστεύω ότι οφείλουμε να αφήνουμε όλους τους ανθρώπους να μπαίνουν στη ζωή μας. Ούτε ότι κάθε όριο είναι τείχος γιατί τα όρια είναι απαραίτητα για να προστατεύουμε τον χώρο μας, να αναγνωρίζουμε τι μας πληγώνει και να επιλέγουμε ποιους θέλουμε κοντά μας.
Το τείχος, όμως, είναι κάτι διαφορετικό. Το τείχος δεν αφήνει κανέναν να περάσει.Το όριο μπορεί να αφήσει μια πόρτα ανοιχτή. Και ίσως δεν αντιλαμβανόμαστε πάντοτε τη στιγμή κατά την οποία το ένα κάνει μετάβαση στο άλλο.
Κάποια στιγμή ο Pink μένει ολομόναχος πίσω από το τείχος που δημιούργησε. Η απομόνωση δεν του χαρίζει την ασφάλεια που περίμενε και τον απομακρύνει ακόμη περισσότερο από τους ανθρώπους, από την πραγματικότητα και τελικά από τον ίδιο του τον εαυτό.
Στο τέλος έρχεται μια εσωτερική αναμέτρηση με όλα όσα έχτισαν το τείχος. Και η απόφαση είναι να γκρεμιστεί. Δεν ξέρω αν τα τείχη των ανθρώπων γκρεμίζονται ποτέ τόσο θεαματικά όσο στη μουσική ή δραστικά. Ίσως να πέφτουν ένα τούβλο τη φορά, όπως ακριβώς χτίστηκαν.
Το The Wall γεννήθηκε από την αποξένωση ενός καλλιτέχνη απέναντι στο κοινό του. Έγινε όμως κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια ιστορία για όλους τους τρόπους με τους οποίους ένας άνθρωπος μπορεί να απομακρυνθεί από τον κόσμο, προσπαθώντας να μην πληγωθεί ξανά. Και ίσως τελικά το δύσκολο δεν είναι μόνο να αναγνωρίσουμε ότι έχουμε χτίσει ένα τείχος.
Είναι να αποφασίσουμε αν είμαστε έτοιμοι να αφήσουμε ξανά μια πόρτα ανοιχτή. Εσείς τι λέτε;