Το σπίτι μου μετακόμιζε πάντα μαζί μου

Δεν θυμάμαι σε πόσα σπίτια έχω ζήσει.

Ως παιδί στρατιωτικού, οι μετακομίσεις ήταν κομμάτι της ζωής μου. Άλλη πόλη, άλλη γειτονιά, άλλο δωμάτιο, άλλοι τοίχοι. Κάθε φορά κούτες, πράγματα που έπρεπε να μαζευτούν και μια καινούργια αρχή που περίμενε κάπου αλλού.

Μετά ήρθαν τα φοιτητικά χρόνια. Αργότερα, τα σπίτια της ενήλικης ζωής με περισσότερες ευθύνες, περισσότερες αναμνήσεις και αντικείμενα που πλήθαιναν όσο περνούσαν τα χρόνια.

Κι όμως, ποτέ δεν θυμάμαι να στενοχωρήθηκα πραγματικά επειδή άφηνα πίσω ένα σπίτι.

Μπορεί να αγαπούσα το δωμάτιό μου. Να είχα συνηθίσει τη θέα από ένα παράθυρο, μια συγκεκριμένη γωνιά ή τον τρόπο που έπεφτε το φως μέσα σε έναν χώρο. Είχα πάντα μερικά αγαπημένα πράγματα που ήθελα να πάρω μαζί μου. Κάποια αντικείμενα που κουβαλούσαν αναμνήσεις, οικειότητα και κάτι από την προηγούμενη ζωή μου.

Αλλά ήταν λίγα. Πολύ λιγότερα από εκείνα που με έκαναν να νιώθω ότι είμαι σπίτι.

Ίσως επειδή από μικρή έμαθα, χωρίς να το καταλαβαίνω τότε, ότι το σπίτι μου δεν είχε μία συγκεκριμένη διεύθυνση. Δεν ήταν ένας δρόμος, ένας όροφος ή ένα δωμάτιο που έπρεπε να μείνει για πάντα ίδιο.

Το σπίτι μου μετακόμιζε μαζί μου.

Ήταν οι άνθρωποί μου. Η οικογένειά μου. Οι γνώριμες φωνές, τα ίδια πρόσωπα γύρω μου, οι μικρές συνήθειες που βρίσκουν τρόπο να επαναλαμβάνονται ακόμη και μέσα σε ένα καινούργιο περιβάλλον.

Οι κούτες της μετακόμισης άνοιγαν. Τα έπιπλα έβρισκαν μια νέα θέση. Οι φωτογραφίες ξαναέμπαιναν στους τοίχους. Και σιγά σιγά ένας άγνωστος χώρος αποκτούσε νέα ζωή.

Όχι επειδή είχαμε ολοκληρώσει τη διακόσμησή του. Αλλά επειδή ήμασταν πάλι μαζί μέσα σε αυτόν.

Αυτή η σκέψη έγινε ακόμη πιο καθαρή για μένα όταν απειλήθηκε το σπίτι μας από φωτιά σε απόσταση περίπου εκατό μέτρων. Η αστυνομία απομάκρυνε όλους τους κατοίκους από τα σπίτια τους και συγκεντρωθήκαμε σε ένα ασφαλέστερο σημείο, περιμένοντας και προσπαθώντας να καταλάβουμε τι θα ακολουθούσε.

Θυμάμαι τη μητέρα μου να κοιτάζει προς την κατεύθυνση του σπιτιού και να λέει:

«Πω πω… έτσι και καεί το σπίτι, πάνε όλα.»

Δεν ξέρω αν εκείνη τη στιγμή ήμουν αφελής. Ίσως να ήμουν απλώς αισιόδοξη. Ίσως να ένιωθα ασφαλής επειδή πίστευα πως η φωτιά θα σταματούσε και πως στο τέλος όλα θα πήγαιναν καλά.

Της είπα:

«Μαμά, έστω ότι συμβαίνει αυτό. Οι άνθρωποί μας είναι εδώ, μαζί μας. Και αυτό είναι το σπίτι μας.»

Αυτό που βγήκε αυθόρμητα από μέσα μου, ήταν απλώς η αλήθεια μου.

Εκείνη τη στιγμή δεν υποτίμησα όσα υπήρχαν μέσα στο σπίτι. Τις αναμνήσεις, τις φωτογραφίες, τα πράγματα που είχαν αξία για εμάς. Δεν θα ήταν εύκολο να τα χάσουμε. Δεν πιστεύω ότι τα υλικά αντικείμενα είναι πάντα ασήμαντα. Κάποια κρατούν μέσα τους ανθρώπους και στιγμές που δεν θέλουμε να ξεχάσουμε.

Αλλά μπροστά στην πιθανότητα μιας πραγματικής απώλειας, ήξερα τι είχε μεγαλύτερη σημασία για μένα.

Οι άνθρωποί μου ήταν ασφαλείς. Και όσο ήμασταν μαζί, υπήρχε ακόμη κάτι που δεν μπορούσε να κάψει η φωτιά.

Αυτή η αίσθηση δεν έμεινε μόνο σε εκείνη τη βραδιά. Κάποια στιγμή το παιδί μού έφτιαξε ένα κολάζ με φωτογραφίες μας. Πάνω του έγραψε:

Home is where your mum is.

Το κοίταξα και σκέφτηκα πόσο παράξενα και όμορφα ταξιδεύουν κάποιες αλήθειες από τη μία γενιά στην άλλη.

Η μητέρα μου φοβήθηκε ότι θα χάναμε το σπίτι.

Εγώ της είπα ότι το σπίτι ήταν οι άνθρωποί μας.

Και το παιδί μου, με τον δικό του τρόπο, μου είπε ότι για εκείνο, το σπιτικό μας είμαι εγώ.

Δεν θεωρώ ότι ένας άνθρωπος μπορεί να είναι τα πάντα για κάποιον άλλον. Ούτε ότι η οικογένεια είναι πάντα ένας τόπος ασφάλειας για όλους. Ξέρω μόνο τι σημαίνει για εμένα. Σπίτι είναι οι άνθρωποι με τους οποίους δεν χρειάζεται να εξηγήσω κάθε κομμάτι του εαυτού μου.

Εκείνοι που έχουν υπάρξει δίπλα μου σε διαφορετικές πόλεις, διαφορετικές εποχές και διαφορετικές εκδοχές της ζωής μου. Είναι τα πρόσωπα που μπορούν να κάνουν έναν άγνωστο χώρο οικείο. Είναι η αίσθηση ότι, ακόμη κι αν αλλάξει η διεύθυνση, υπάρχει κάπου μια αγκαλιά, μια φωνή ή ένα βλέμμα που μου θυμίζει ότι ανήκω.

Ίσως γι’ αυτό, όσο περνούν τα χρόνια, κοιτάζω λιγότερο γύρω μου και περισσότερο δίπλα μου.

Κοιτάζω ποιοι άνθρωποι βρίσκονται εκεί. Ποιοι μοιράζονται μαζί μου τη ζωή όπως είναι πραγματικά. Όχι μόνο τις όμορφες ημέρες, αλλά και τις δύσκολες, τις αμήχανες, εκείνες που δεν έχουν τίποτα εντυπωσιακό να δείξουν.

Και όταν νιώθω αυτή την αγάπη, θέλω να την προσέχω. Να μην τη θεωρώ δεδομένη. Να τη μοιράζομαι με τους ανθρώπους που έχουν πραγματική θέση στη ζωή και στην καρδιά μου.

Αγαπώ τα όμορφα πράγματα. Μου αρέσει να φροντίζω έναν χώρο, να τον κάνω ζεστό, λειτουργικό και δικό μου. Δεν θα προσποιηθώ ότι τα υλικά αγαθά δεν έχουν καμία σημασία. Μπορούν να κάνουν την καθημερινότητά μας πιο εύκολη, πιο άνετη, ακόμη και πιο όμορφη.

Δεν μπορούν όμως από μόνα τους να χαρίσουν την ηρεμία ή τη γαλήνη. Κι ένας χώρος γεμάτος πράγματα μπορεί να μοιάζει παράξενα άδειος, όταν δεν υπάρχει κανείς με τον οποίο θέλεις πραγματικά να τα μοιραστείς.

Γιατί ένα σπίτι, όσο όμορφο κι αν είναι, παραμένει ένα κτίσμα. Το home, όπως τόσο εύστοχα το ξεχωρίζει η αγγλική γλώσσα, δημιουργείται από τους ανθρώπους.

Από τις σχέσεις που χτίζονται μέσα του. Από την αγάπη, τη φροντίδα, τις διαφωνίες που βρίσκουν δρόμο προς τη συμφιλίωση, τις μνήμες που αφήνουν τα σημάδια τους στα δωμάτια.

Οι άνθρωποι είναι εκείνοι που δίνουν σε έναν χώρο ψυχή. Και ίσως τελικά αυτοί είναι που τον κάνουν σπίτι.

Έζησα σε πολλά σπίτια. Κάποια τα θυμάμαι καθαρά και άλλα έχουν αρχίσει να μπερδεύονται μέσα στα χρόνια. Δεν θυμάμαι όλους τους δρόμους, ούτε όλες τις αυλές ή τα δωμάτια.

Θυμάμαι όμως ποιοι ήταν εκεί και είναι ακόμα εδώ.

Και τελικά, αυτό είναι για μένα πάντα το σπίτι μου.

Photo: mardou